Fotografie van het onzichtbare: ondergrondse werelden in In het Bosch
Het bos is meer dan wat we aan de oppervlakte waarnemen. Onder de bladerlaag en het strooisel ontvouwt zich een complex netwerk van leven dat de basis vormt voor alles wat daarboven groeit en bloeit. In de groepsexpositie In het Bosch, die tot en met 10 mei 2026 te zien is bij Galerie van Blijkshof in Deventer, staat die gelaagdheid centraal.
Zes beeldend kunstenaars tonen ieder op hun eigen manier hun verbondenheid met het bos. Een opvallende bijdrage komt van bioloog en fotograaf Tineke van der Pouw Kraan, die met vier indringende foto's het onzichtbare leven onder onze voeten letterlijk naar de oppervlakte brengt. Haar werk vormt een krachtig voorbeeld van hoe ondergrondse fotografie kan functioneren als autonome beeldtaal.
Het bos onder de grond verbeeld
Voor haar bijdrage aan In het Bosch richt Van der Pouw Kraan haar lens niet op stammen, bladeren of kruinen, maar op wat zich onder de bodem afspeelt. Ze toont foto's van de wortels van een jonge eikenboom, esdoorn, acacia en judaspenning. Deze beelden zijn geen botanische documentatie, maar autonome werken waarin wetenschap en verbeelding samenvloeien.
De fotograaf zet kleine stukken wortel op kweek, waardoor micro-organismen – zoals schimmels, bacteriën en andere microben – zichtbaar worden buiten hun natuurlijke, donkere omgeving. Wat normaal gesproken verborgen blijft in de bodem, ontvouwt zich in haar foto's als een abstract en bijna buitenaards landschap. Zo krijgt ondergrondse fotografie een esthetische en inhoudelijke diepte die verder reikt dan registratie alleen.
Fotografie als verlengstuk van biologie
De kracht van het werk van Van der Pouw Kraan ligt in haar dubbele achtergrond. Als bioloog begrijpt ze de complexe symbiose tussen planten en micro-organismen; als fotograaf weet ze die kennis te vertalen naar een visuele taal die zowel precies als poëtisch is. Haar foto's zijn zorgvuldig geënsceneerd, zonder hun wetenschappelijke oorsprong te verloochenen.
Laboratoriumtechnieken spelen daarbij een belangrijke rol. Door microscopisch leven gecontroleerd te laten groeien en dit vervolgens fotografisch vast te leggen, ontstaat een beeld waarin esthetiek en onderzoek elkaar versterken. Het resultaat is geen klassieke registratie, maar een interpretatie van biologische processen die uitnodigt tot kijken, verwonderen en reflecteren.
Bewustwording door beeld
Met haar werk wil Van der Pouw Kraan meer doen dan alleen laten zien wat normaal onzichtbaar blijft. Ze wil bewustzijn creëren voor de immense biodiversiteit onder de grond – een ecosysteem waarvan al het leven boven de bodem afhankelijk is. In een tijd waarin ecologische systemen onder druk staan, krijgt haar werk daarmee ook een urgente lading.
Voor de kijker is geen voorkennis nodig van microbiologie of bodemecologie. De beelden spreken op zichzelf, maar wie langer kijkt, ontdekt steeds nieuwe structuren, patronen en verbanden. Precies daar raakt haar werk aan de kern van autonome fotografie: het vermogen om complexe ideeën toegankelijk te maken via beeld.
Ontwikkeling van een eigen beeldtaal
Tineke van der Pouw Kraan ontwikkelde haar kenmerkende stijl aan de Fotoacademie in Amsterdam. Daar begon ze haar wetenschappelijke achtergrond steeds nadrukkelijker te verweven met een artistieke, onderzoekende benadering van fotografie. Die combinatie vormt nog altijd de basis van haar werk.
Haar foto's waren eerder te zien in onder meer Museum Singer Laren, tijdens de IJsselbiënnale en in diverse kunstgaleries en medische centra in Amsterdam. In 2023 werd ze genomineerd voor de SO Student Award van beroepsorganisatie DuPho. Haar beelden verschenen daarnaast in dagbladen, tijdschriften en in de geïllustreerde editie van Entangled Life van de Britse bioloog en schrijver Merlin Sheldrake.
Praktische informatie
De groepsexpositie In het Bosch is tot en met 10 mei 2026 te bezoeken bij Galerie van Blijkshof in Deventer. De tentoonstelling biedt een rijk gelaagd perspectief op het bos, waarin fotografie, beeldende kunst en natuurbeleving elkaar versterken.
Meer informatie:
www.galerievanblijkshof.nl
